Strona główna Redakcja Współpraca Źródła historyczne Konkursy

Zarejestruj / Zaloguj

DOŁĄCZ DO NAS!

i odkryj historię w najnowszym wydaniu

Dołącz do społeczności histurion.pl, zakładając nowe konto lub logując się poprzez portal facebook.

  • Poznaj innych miłośników historii
  • Odkrywaj historię i poznawaj dzieje postaci historycznych
  • Poznawaj historię z pierwszej ręki ściągając źródła historyczne z naszej bazy
  • Przejrzyj spersonalizowane dane historyczne, np. które postaci historyczne obchodzą z Tobą urodziny

Rejestracja


Załóż nowe konto

LUB
Załóż nowe konto z



Jesteś już użytkownikiem?    Zaloguj się

Zaloguj się w serwisie histurion.pl

Możesz zalogować się w naszym serwisie podając swój adres e-mail oraz hasło podane podczas rejestracji. Możesz również zalogować się poprzez portal facebook.


Nie mam jeszcze konta



Zaloguj się z

Załóż nowe konto w serwisie histurion.pl



Renesans europejski - rys ogólny

2017-05-06 | Autor: Rysiek Hałas



Od połowy XIV stulecia światopogląd Europejczyków zaczął się zmieniać. Dotąd stłamszeni, przygnębieni ciągłymi klęskami żywiołowymi, wojnami i doktryną Kościoła, zaczęli skłaniać się ku nowym ideą. W miejsce ascezy i pokory pojawiła się chęć zabawy, wolności i radości. Niestety nikt nie był w stanie wymyślić nowego świata, toteż zwrócono swoje spojrzenie ku temu co minęło - ku antykowi. Pierwszym, który spojrzał w tym kierunku był włoski poeta Francesco Petrarka (1304-1374), kolekcjoner dzieł antycznych, od dziecka zaznajomiony z kulturą starożytności.

Francesco Petrarka

Wokół Petrarki powstał krąg ludzi, którzy zdecydowali się pójść jego śladem, i przywrócić dziedzictwo odległej epoki na światło dzienne. Poświęcili się oni poszukiwaniu pism autorów antycznych, studiom i tłumaczeniom ich na język włoski, a przede wszystkim rozpropagowaniu ich we Włoszech. Tak więc grono zwolenników Petrarki przeszukiwało europejskie biblioteki klasztorne, wykupywali antyczne dzieła z rąk prywatnych ludzi, przez co niejednokrotnie popadali w długi. Lecz osiągnęli swój cel - przywrócili antyczny świat do życia. Dumni z osiągnięć, nazwali swe czasy "renesansem - odrodzeniem".

Zachwyt nad antykiem wkrótce powiększył się, przekroczył granice Italii, by zawładnąć umysłami Europejczyków. W centrum zainteresowania postawiono człowieka, a także wszystkie przejawy jego wyjątkowości. Dlatego zwolennicy nowego prądu umysłowego, nazwali się humanistami (z łac. "humanus" - ludzki, dotyczący człowieka). Humanistów interesowało ludzkie postępowanie, budowa ludzkiego ciała, jego przeżycia duchowe, a także ustroje państwowe.

W średniowieczu w centrum zainteresowania stał Bóg, którego powszechnie się bano. Był On kimś tajemniczym, obcym, niepojętym, a przez to bardzo groźnym. Powszechnie traktowano Go jak surowego sędziego, karzącego Ojca, co dobitnie znalazło oddźwięk w przejawach średniowiecznej sztuki malarskiej. Ludzie odczuwali Boski ogrom jako swoją niedoskonałość, małość, znikomość swej roli w otaczającym świecie. Renesans zmienił te odczucia. Nagle człowiek stał się ważnym, i najważniejszym elementem świata. Stosunek do Boga również uległ zmianie - wszak Bóg stworzył cudowny świat, pełen harmonii, a przez to, nie mógł być kimś surowym. Poeci i artyści zaczęli sławić całe piękno boskiego stworzenia, a tym samym zaczęli odczuwać do Boga wdzięczność, miłość i szacunek naznaczony miłością. Sam Bóg stał się w oczach humanistów najdoskonalszym z artystów świata.

Człowiek nowej epoki stał się istotą stojącą w centrum zainteresowania. Zauważono, że skoro ludzkość jest tworem Boga, i został stworzony na Jego podobieństwo, to musi być czymś/kimś wyjątkowym. Nic przeto dziwnego, że ludzie zaczęli wierzyć w siebie, stali się autorami dzieł, artystami i uczonymi, którzy nie musieli być jak dawniej anonimowi. Świadomość swojego znaczenia i geniuszu, stało się podstawą niezwykłej siły twórczej, dotąd drzemiącej w ludziach.

Leonardo da Vinci

XV-wieczny filozof i humanista Giovanni della Mirandola (1463-1494) uważał człowieka za istotę fascynującą, rozpływał się nad jego wolną wolą oraz wolnością. Polski teolog i humanista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Jan z Trzciany, głosił w połowie XVI wieku, że człowiek jako istota najdoskonalsza z boskiego stworzenia, ma cały świat sobie podległy.

Największy geniusz, jakim był Leonardo da Vinci (1452-1519), stanowił ideał człowieka epoki. Nie tylko sprawdzał się jako wybitny malarz, rzeźbiarz czy architekt, był również odkrywcą, anatomem, rysownikiem i w jakimś stopniu filozofem. Jego życie i twórczość było najdoskonalszym przykładem zachwytu nad człowiekiem - zachwytem nad nieograniczonymi możliwościami człowieka.

Odrodzenie bardzo szybko z Włoch przeniknęło do innych państw kontynentu. Włoscy uczeni, a zwłaszcza poeci i artyści, całą masą wędrowali do Francji, Niemiec, na Wyspy Brytyjskie czy do Rzeczypospolitej, wszędzie głosząc chwałę literatury antycznej, a także niosąc ze sobą dorobek włoskiego odrodzenia. Dzięki wynalazkowi druku, dzieła autorów starożytnych stały się łatwiej dostępne, zwłaszcza dla ludzi wykształconych. Nowe utwory poetyckie i filozoficzne szybciej wędrowały do szerszego grona odbiorców. Pomimo silnych oddziaływań włoskich, renesans w każdym państwie europejskim przybrał swój własny charakter narodowy1.

Rzesza niemiecka

Rozpropagowaniu ideałów renesansu najbardziej sprzyjał wynalazek Jana Gutenberga z Moguncji (ok. 1398-1468), który "stworzył" ruchomą czcionkę. Co interesujące, wcześniej pojawiali się wynalazcy, którzy potrafili, z gorszym bądź lepszym skutkim, zastąpić ręczne przepisywanie ksiąg odbijaniem drewnianych stempli, lecz metoda ta nie przyjęła się. Dzięki Gutenbergowi można było szybko i dosyć sprawnie składać poszczególne fragmenty tekstów, i wielokrotnie odbijać je na papierze.

Hans Holbein Młodszy

W Rzeszy niemieckiej idee odrodzenia początkowo głoszono tylko na uniwersytetach, gdzie dominowali synowie zamożnych mieszczańskich rodzin. Wraz z rozwojem ruchu renesansowego, wśród Niemców zaczęło rosnąć zainteresowanie dziejami własnego kraju, regionu i wreszcie całego cesarstwa. Tutaj działał przede wszystkim Albrecht Dürer, jeden z najlepszych drzeworytników swych czasów. Jego twórczość nastawiona była na ukazywanie wewnętrznych przeżyć ludzkich. Jego geniusz objawił się najpełniej w pełnych symbolicznych przedstawieniach śmierci, grozy i tajemnic istnienia. W tym czasie tworzyli również malarz Lucas Cranach Starszy (1472-1553) oraz Hans Holbein Młodszy (1497/1498-1543), słynący przede wszystkim z tworzenia cudownych

Niderlandy

Erazm z Rotterdamu

W Niderlandach tworzył i propagował nowe idee Erazm z Rotterdamu (1467-1536). Ten tytan pracy, zwany "Księciem filozofów" miał przeogromny wpływ na rozwój humanizmu w większości krajów europejskich. Największą sławę przyniosła mu "Pochwała głupoty", utwór przetłumaczony na wiele języków jeszcze w czasie życia Erazma. W dziele tym potępiał rozwiązłość i głupotę stanu duchownego, przekupstwo i małostkowość przedstawicieli Kościoła rzymskokatolickiego. Choć sam nie był przeciwny samej instytucji Kościoła, co udowodnił wkrótce, gdy pojawił się ruch reformacyjny, który zwalczał, to domagał się zmiany obyczajów samego duchowieństwa i reformy Kościoła.

W Niderlandach tworzyło wielu słynnych malarzy, ale najważniejszym był Piotr Brueghel Starszy (1525-1569). Tworzył on liczne obrazy o tematyce religijnej, malował portrety, a także dokumentował życie codzienne wsi i miasteczek. Dla niego pejzaż stał się tematem najważniejszym. W centrum zainteresowań Brueghela była wieś. Dlatego często bywał na wiejskich weselach, malował rolników pracujących w polu. Chyba najbardziej znanym jego obrazem były "Żniwa" z 1565 roku. Ukazał na nim mężczyzn koszących zboże i kobiety wiążące słomę w snopki. W cieniu pod drzewem przebywała grupa wieśniaków, szukająca wypoczynku i schronienia przed skwarem dnia. Z obrazu aż czuć gorącą duszność tamtej chwili, która niemal tłamsi nasz oddech. Godnym następcą i naśladowcą Piotra, był jego syn Jan Brueghel Młodszy (1564-1638).

Anglia

W kraju tym odrodzenie znamionowało się przede wszystkim bujnym rozwojem literatury oraz filozofii. I tak najwybitniejszym humanitą, który zyskał szeroki rozgłos w Europie, był Tomasz Morus (1478-1535), wzięty prawnik i mąż stanu na dworze Henryka VIII. Jego najważniejszym dokonaniem było napisanie "Utopii". W dziele tym podjął się ukazania stanu idealnego, bezkonfliktowego społeczeństwa na wyspie Utopii, gdzie bytowała wspólnota oparta na zasadach demokracji. Celem tego utworu była chęć naprawy stosunków społecznych w państwie, tak skłóconym jak jego rodzinna Anglia (wszak niedawno zakończyła się krwawa wojna domowa - Wojna Dwóch Róż).

William Szekspir

W tym czasie swój świetny rozkwit przeżywał dramat i teatr, którego najświatlejszym przedstawicielem był William Szekspir (1564-1616), aktor, dramatopisarz, który stworzył liczne dramaty historyczne, tragedie i komedie, będące do dziś kanonem literatury. Szekspirowskie dzieła po mistrzowsku ukazywały ludzkie namiętności, miłość, żądzę władzy czy nieumiejętność podjęcia decyzji.

Francja

François Rabelais

Najważniejszym ośrodkiem francuskiego odrodzenia była Collége de France w Paryżu oraz dwór królewski. Tutaj na zamówienie monarchów, możnych oraz francuskich miast, tworzyli liczni artyści włoscy. Wedle projektów włoskich architektów wznoszono przepiękne budowle w stylu renesansowym, czego najdoskonalszym przykładem są liczne zamki położone nad Loarą i Sekwaną, a także francuskie ratusze. W poezji odznaczył się Piotr Ronsard (1524-1585), autor Miłości Kasandry, zaś w prozie - François Rabelais (1494-1553), autor Gargantua i Pantagruela.

Rzeczpospolita

Jan Kochanowski

Na ziemie Rzeczypospolitej prąd odrodzenia pojawił się w 2 połowie XV stulecia, przy czym objął tylko warstwy najbogatsze - wyższe duchowieństwo, bogate mieszczaństwo, później zaś przedstawicieli polskiej szlachty. Król Kazimierz Jagiellończyk był pod silnym wpływem ruchu odrodzenia, które popierał i propagował wśród swych szlacheckich poddanych. Co ciekawe, sam nie posiadał takiego wykształcenia. Dzięki królewskiemu mecenatowi, bardzo szybko podniósł się poziom polskiej oświaty, znacznie wzrosła liczba polskich uczonych, pisarzy politycznych i poetów. Najwybitniejszymi przedstawicielami polskiego renesansu byli Mikołaj Rej (1505-1569) i Jan Kochanowski (1530-1584).



Etykiety:
Renesans Renesans w Polsce Renesans w Europie



Podziel się!
        
Przeczytaj również...

Wyraź swoje zdanie :

Komentujesz jako użytkownik niezarejestrowany - gość. Z tego powodu, zanim komentarz pojawi się na stronie będzie musiał zostać zaakceptowany przez naszą redakcję. Aby Twój komentarz został od razu opublikowany na naszych łamach zachęcamy do darmowej rejestracji!

Brak komentarzyDodaj komentarz

Nasz facebook

Ciekawostka

Postać historyczna

Losowe zdjęcie

Historia

Inne

Copyright © 2006-2016 by histurion.pl. Korzystając z portalu akceptujesz regulamin.