Strona główna Redakcja Współpraca Źródła historyczne Konkursy

Zarejestruj / Zaloguj

DOŁĄCZ DO NAS!

i odkryj historię w najnowszym wydaniu

Dołącz do społeczności histurion.pl, zakładając nowe konto lub logując się poprzez portal facebook.

  • Poznaj innych miłośników historii
  • Odkrywaj historię i poznawaj dzieje postaci historycznych
  • Poznawaj historię z pierwszej ręki ściągając źródła historyczne z naszej bazy
  • Przejrzyj spersonalizowane dane historyczne, np. które postaci historyczne obchodzą z Tobą urodziny

Rejestracja


Załóż nowe konto

LUB
Załóż nowe konto z



Jesteś już użytkownikiem?    Zaloguj się

Zaloguj się w serwisie histurion.pl

Możesz zalogować się w naszym serwisie podając swój adres e-mail oraz hasło podane podczas rejestracji. Możesz również zalogować się poprzez portal facebook.


Nie mam jeszcze konta



Zaloguj się z

Załóż nowe konto w serwisie histurion.pl



Inne oblicze postkolonializmu

2016-09-28 | Autor: Przemysław Łapa



Karykatura imperializmu

Jak pisze E. Domańska studia postkolonialne są jednym z najważniejszych zagadnień współczesnej humanistyki. Istotnie, jako obszar badań są one niezwykle rozległą dziedziną, nie tylko związaną z szeregiem procesów historycznych, ale też udzielającą odpowiedzi na wiele pytań bezpośrednio tych procesów dotyczących. Niniejszą pracę autor poświęcił zagadnieniu nacjonalizmu w państwie postkolonialnym i kreowaniu wspólnoty narodowej. Zdaniem autora jest to szczególnie interesujące zagadnienie ze względu na swoją ciągłą aktualność oraz bardzo istotną rolę jaką odegrały walki narodowo wyzwoleńcze dawnych koloni w historii XX wieku.

Istotnym elementem studiów postkolonialnych są rozważania nad kreowaniem wspólnoty narodowej oraz zagadnienie nacjonalizmu występujące w krajach postkolonialnych. Już cytowany przez L. Gandhi E. Said zauważył, że w procesie dążenia do niepodległości i dekolonizacji w XIX wieku, obok oporu zbrojnego równolegle występował opór kulturowy. Zjawisko to towarzyszyło ruchom narodowo-wyzwoleńczym w tak odmiennych kulturowo krajach, jak Algieria czy Irlandia, co świadczyć może o jego uniwersalnym wymiarze. Warto w tym miejscu przytoczyć pytanie, które stawia L. Gandhi:

czy rebelianckie nacjonalizmy są jedynie reakcją na kolonialna dominację?

Autor niniejszej pracy zaryzykował by odpowiedź twierdzącą, ponieważ w większości kraje skolonizowane, jeszcze przed rozpoczęciem procesu kolonizacji, nie stanowiły jednolitych organizmów państwowych. Ogromna większość z nich w okresie przedkolonialnym składała się z małych państewek plemiennych, które jak w przypadku Indii targane wojnami wewnętrznymi, były rozdzielane przez wzajemne antagonizmy. Musiały one ulec w starciu z nowoczesną europejską machiną państwową, nieznanym im dotąd sposobom prowadzenia polityki zagranicznej i wojny.

Terror w koloniach

Nie bez znaczenia był tez fakt, że początek kolonializmu, okres wielkich odkryć geograficznych na przełomie XV i XVI wieku wcale nie zapowiadały tego co stało się w późniejszym okresie. Władcy poszczególnych państw w otwarciu na przybyszów z Europy widzieli szansę rozwoju dla swoich krajów ożywienie handlu i wymiany towarów, pomocy w zwalczaniu wrogów wewnętrznych i zewnętrznych, co w początkowym okresie podboju kolonialnego miało istotnie miejsce. Koniecznie należy wspomnieć o tym, że przed właściwym procesem kolonizacji szedł długotrwały proces, który dziś nazwali byśmy podbojem ekonomicznym. Nie należy też sadzić że na początku XVI wieku ktokolwiek w Anglii planował podbój Indii i uczynienie z tego kraju zamorskiego terytorium.

Wspominanie o tym, nie jest w żadnym wypadku próbą usprawiedliwienia kolonializmu, a jedynie próbą zwięzłego wytłumaczeniem tego jak do niego doszło. Wyjaśnienie tej kwestii jest niezbędne gdyż, to właśnie wyciągnięcie właściwych wniosków z błędów popełnionych we wczesnym okresie kolonizacji, umożliwiło rozpoczęcie procesu dekolonizacji. Nauka jaką wyciągnęły narody podbite z własnej tragedii oraz podpatrzenie właściwych wzorów (wszak państwa kolonizatorów były największymi potęgami Europy) organizacji społeczeństwa, życia politycznego, organów państwowych od kolonizatorów było początkiem formowania się w koloniach nowoczesnych społeczeństw narodowych. Jak słusznie pisze L. Gandhi:

formacyjne lekcje nacjonalizmu odbywały się dosłownie w kolonialnej Sali wykładowej poprzez wykładanie i przekazywanie europejskich historii narodowych.

Właśnie przyswojona przez narody podbite wiedza, dała asumpt do zrozumienia tego skąd bierze się siła kolonizatorów, i tego jak można się spod niej wyzwolić. Cytowany przez autorkę książki Spear pisze o kolonizowanych krajowcach: pozostając w tym okresie stałym kontakcie z Anglikami bądź czytając Szekspira nie można nie zarazić się nacjonalizmem. Zatem można przyjąć że kolonialny nacjonalizm wywodził się w prostej linii od XIX wiecznego nacjonalizmu europejskiego. Ponadto, idąc tym tropem niektórzy nacjonaliści antykolonialni dochodzili do wniosku, że nacjonalizm jest rodzajem kolonializmu.

Imperium Brytyjskie –imperium w którym nie zachodzi słońce

Podobnie myśleli liczni autorzy studiów postkolonialnych cytowani przez L. Gandhi w jej pracy. Sami antykolonialni nacjonaliści byli pełni wątpliwości. Zauważając podobieństwa nacjonalizmu który sami wyznawali i imperializmu który zwalczali i z pod którego próbowali się wyzwolić. Jedną z odpowiedzi na takie zarzuty było jak to określiła L. Gandhi selekcjonowanie treści zapożyczanych z nacjonalizmu kolonizatorów.

Autor niniejszej pracy uważa tego typu zarzuty w dużej mierze bezpodstawne, gdyż jak pisze chiński filozof Sun Tzu: aby pokonać wroga trzeba najpierw dobrze go poznać, a dalej: pokonaj swojego wroga jego własną bronią. Ponadto uniwersalne treści i sposoby organizacji społeczeństw państw narodowych, które zapożyczały kolonizowane kraje od kolonizatorów, często wprowadzały kraje nigdy nie będące koloniami ani nie posiadające koloni, zatem nie mogą byś posądzone o imperializm. Zarzuty wobec dawnych krajów kolonialnych miały by podstawy, gdyby kraje te po odzyskaniu niepodległości same zaczęły uprawiać politykę imperialną i zaborczą wobec innych krajów.

Kolonialny świat w 1945 roku.

Podsumowując powyższe rozważania, proces dojrzewania dawnych kolonii do roli państw był procesem długotrwałym i odbył się nie bez wpływu paradoksalnie pozytywnego wpływu państw metropolii i ich dorobku polityczno kulturowego. Po odzyskaniu niepodległości przed państwami postkolonialnymi stanęło szereg wyzwań, z których istnienia, jako kolonie nie zdawały sobie sprawy lub jako państwa niegdyś niepodległe a następnie przez lata ciemiężone zdążyły zapomnieć. Innym właściwym tylko dla nich wyzwaniem, jest wielkie wyzwanie budowania społeczeństwa obywatelskiego oraz Państwa obywatelskiego prowadzącego własną niezależna politykę gospodarczą i międzynarodową.

Jak pokazało doświadczenie czasu, wiele z państw postkolonialnych nie udźwignęło tego problemu, popadając wir wojen domowych lub uzależniając się ekonomicznie od dawnych metropolii stając się na nowo ich nieoficjalnymi koloniami.

Te, a także wiele innych zagadnień dotyczących studiów postkolonialnych czeka na swoje opracowanie. W niniejszej pracy autor przedstawił jedynie drobny wycinek, szkielet procesu jakim jest zagadnienie nacjonalizmu w studiach postkolonialnych.



Etykiety:
Postkolonializm



Bibliografia:

  • Gandhi L., Teoria postkolonialna : wprowadzenie krytyczne, Wydaw. Poznańskie, Poznań 2008
  • Markowski M. P., Postkolonializm, [w:] A. Burzyńska, M. P. Markowski, Teorie literatury XX wieku, Znak, Kraków 2007
  • Ostaszewski P., (red)., Konflikty kolonialne i postkolonialne w Afryce i Azji 1869-2006, Książka i Wiedza, Warszawa 2007
  • Vogel D., Historia a postkolonializm. Pisanie historii narodowej i jej obecność w krytyce i literaturze postkolonialnej, Racibórz 2007
Podziel się!
        
Przeczytaj również...

Wyraź swoje zdanie :

Komentujesz jako użytkownik niezarejestrowany - gość. Z tego powodu, zanim komentarz pojawi się na stronie będzie musiał zostać zaakceptowany przez naszą redakcję. Aby Twój komentarz został od razu opublikowany na naszych łamach zachęcamy do darmowej rejestracji!

Brak komentarzyDodaj komentarz

Nasz facebook

Ciekawostka

Postać historyczna

Losowe zdjęcie

Historia

Inne

Copyright © 2006-2016 by histurion.pl. Korzystając z portalu akceptujesz regulamin.